KÜLTÜRÜMÜZE SAHİP ÇIKMAK

Saygıdeğer okurlarım,

Uzun zaman oldu sizlerle düşüncelerimi paylaşmayalı. Malum, İstanbul’dan Anamur’a taşındık. Ev taşıması, yerleşme derken hâlâ tam anlamıyla toparlanabilmiş değiliz. Ama artık buradayım; doğduğum, büyüdüğüm topraklardayım.

Anamur’un halk kültürü son derece zengin olmasına rağmen, ne yazık ki yeterince sahip çıkılamamış ve bugün yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Ben dâhil, bir elin parmaklarını geçmeyen birkaç kişinin çabası olmasa, belki de çoğu çoktan unutulup gidecekti. Üzülerek söylüyorum ki Anamur’da bugün aktif bir halk oyunları ekibimiz yok. Oynayan arkadaşlarımızın tamamı başka işlerde çalışan, yaş almış ve tamamen gönüllülük esasıyla bu kültürü yaşatmaya çalışan insanlardan oluşuyor. Arkadan gelen genç bir kuşak ise maalesef yok.

Bu yazımda halk türkülerimizden söz etmek istiyorum.

Bilindiği üzere Anamur, Silifke ve Mut üçgeni, türkülerin yoğrulduğu çok özel bir coğrafyadır. Bu ilçelerimiz, türküleri kendi yörelerinde yıllardır benzer ezgilerle ama farklı sözlerle söylerler. Ancak bazı türküler vardır ki, belirli bir yöreye ait olmasına rağmen zamanla başka ilçelerin adıyla anılmaya başlanmıştır. Bunun temel nedeni, Anamur’da bu türküleri derleyip toparlayarak TRT repertuarına kazandıran bir çalışmanın yapılmamış olmasıdır.

Türkülerin sözleri ilçeden ilçeye değişse de ezgileri aynıdır.

Bugün sizlere bu türkülerden biri olan Danışman Türküsünden söz etmek istiyorum. Bu türkü Anamur’da Danışman Türküsü ve Danışman Oyunu olarak bilinirken, Silifke’de Silifke Koşması ya da “İndim Geldim Silifke’den Buraya” adıyla anılmaktadır.

Çok eskiden beri anlatılagelir ki Danışman, bir kişi adı değil; bir yer, bir bölge ve eski bir köy adıdır. Bugünkü Ortaköy bölgesinde yer almaktadır. Bunu büyüklerimiz, dedelerimiz bilir.

Geçtiğimiz günlerde Sayın Mahmut Sami Mert, benimle çok kıymetli belgeler paylaştı. 1928 tarihli Son Teşkilat-ı Mülkiye kayıtlarında Anamur’a bağlı Tanışman adlı bir köyün varlığı açıkça görülmektedir. Yine 1933 yılında yayımlanan, Dahiliye Vekâleti Mahalli İdareler Umum Müdürlüğü’ne ait Köylerimiz kitabında da Tanışman adı, İçel’in bir köyü olarak kayıtlıdır.

Peki, bunları neden anlatıyorum?

Çünkü biz yıllarca bu oyunu Danışman Oyunu olarak sahneledik. Anamur’da herkes bunu bilir. Silifke’de ise aynı oyun “İndim Geldim Silifke’den Buraya” sözleriyle okunur ve oynanır.

Şimdi fazla yorum yapmadan, her iki bölgede söylenen türkülerin öykülerini ve sözlerini sizlerle paylaşmak istiyorum. Bu türkünün kaynağı Anamur mu, Silifke mi? Kararı siz değerli okurlarıma bırakıyorum.

Silifke’de anlatılan öyküyü araştırdım; ancak yazılı veya sözlü bir hikâyeye ulaşamadım. Sadece TRT repertuarında yer alan sözler mevcut. Buna karşılık Anamur’da anlatılan öykü şöyledir:

Ortaköy bölgesi, eskiden Yörük beylerinin konakladığı bir yerdir. Hâlen bölgede eski beylik konakları ayakta durmaktadır. Danışman ise bu konakların hemen yakınında, bugünkü Antalya karayolunun alt kısmında kalan bölgedir. Yörükler yazın yaylaya çıkarken ve yaz sonu yayladan dönerken Danışman’da konaklar; burada günlerce süren eğlenceler düzenlerlermiş. Davarlar kesilir, keklikler avlanır, yenilir içilirmiş. Hatta rivayete göre Kıbrıs’tan çengiler getirtilip oynatılırmış. Bu eğlenceler günlerce sürermiş.

Bu durumdan rahatsız olan çevre köyler ve beylikler, serzenişlerini türkülere dökmüş; zamanla bu serzenişler oyun halini almıştır.

Danışman türküsünde geçen sözler de bu cümbüşü anlatır.

İndim gittim Danışman’ın düzüne

Lanet olsun çirkinlerin yüzüne haydi

Haydi haydi atamaz oldum,

Danışman’ın cümbüşünden yatamaz oldum

////////////////

Ayşe gelin yeni gelmiş yayladan

Hoş geldine varamadım haydadan haydi

Haydi haydi atamaz oldum,

Danışmanın cümbüşünden yatamaz oldum

Silifke’de okunan ve TRT repertuarına giren sözler ise Cavit Erden’den derlenmiş olup, repertuar sıra numarası 1156, kayıt tarihi ise 04.12.1975’tir. Aslında bu tarih, düşündüğümüz kadar eski değildir.

Kalktım geldim İncekum’dan furmadan

Ela gözler gel gel eder durmadan

Benim yârim yeni gelmiş yayladan

Hoş geldine varanmadım ağlarım

Haydi haydi atamaz oldum

Silifke’nin poyrazından yatamaz oldum

Akşamınan ikindinin arası

Yaktı beni kaşlarının karası

Bilmem hançer bilmem gönül yarası

Bir dost yaraladı yaram var benim

Haydi haydi atlı geliyor

Şu kızın gamzeleri tatlı geliyor

Saygıdeğer okurlarım,

Burada paylaştığım sözlerden hangisi size daha sıcak, daha yakın geliyor? Karar tamamen sizindir. Amacım kesinlikle bir ayrım yapmak değildir. Hepsi bizim türkülerimizdir. Ancak paylaştığım belgelerin tarihleri de dikkate alındığında, türkünün çıkış noktasını bilmek ve bunu kamuoyuyla paylaşmak bir sorumluluktur.

Başta da söylediğim gibi, ne yazık ki hem türkülerimize hem de bölgemizin kültürel mirasına yeterince sahip çıkılamamıştır.

Yazım biraz uzun oldu; ancak umarım faydalı olmuştur. İlerleyen yazılarımda diğer türkülerimize de yer vermeye çalışacağım.

Saygılarımla,

Ahmet Doğan
Harita ve Kadastro Mühendisi
10.02.2026 – Anamur

1928 tarihli belge şu şekilde 

1933 tarihli belge de bu şekilde